O río levaba os ollos
ailalalo
pechados de carnes verdes,
de nenos rindo pechados.
O río levaba os ollos
ailalalo
soñando brinquedos brancos,
nenos despertos soñando.
O río levaba os ollos
ailalalo
cantando rotos de neve
Nenos lixeiros cantando.
O río levaba os ollos
ailalalo
cortando sombras furtivas
de nenos furtos cortando.
O río levaba os ollos!
en Cantiga nova que se chama riveira, de Álvaro Cunqueiro, 1933.
Que é escola no río?
Escola no Río é unha iniciativa dun grupo de profesionais da educación relacionados co Centro Integrado de Formación Profesional Portovello (Ourense), inspirada nos ollos abertos e transparentes das augas do Lonia e na tradición mais renovadora e transformadora da pedagoxía socioconstrutivista.
“a escola no río está pensada primeiramente para a formación inicial de profesionais dos servizos á comunidade: técnic@s de Educación infantil, técnic@s de Animación sociocultural e turística, técnic@s de Integración social e técnic@s en Atención a persoas en situación de dependencia; a través da investigación, exploración, experimentación e avaliación, en contacto directo coa natureza”
Pero a Escola no Río procura ser algo mais: unha semente que utiliza a natureza como dinamizador comunitario, xerando espazos de reflexión sostíbel e recursos para a educación ambiental e a recuperación do patrimonio.
A oportunidade de participar no Proxecto Ríos, no marco do Plan Proxecta, promovido pola Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria e coordinado pola asociación ecoloxista ADEGA, permitiunos afondar en propostas pedagóxicas relacionadas coa natureza, a innovación e a creatividade.
Cando comezamos a mergullármonos nas posibilidades educativas do río e a súa ribeira decidimos abrir un proceso de reflexión que nos guiara cara unha transformación dos procesos educativos que se desenvolven nas nosas aulas.
Emprendemos un camiño sen marcha atrás. O traballo transmodular é o alicerce deste proxecto propio, ligado ás do bosque do centro e norte de Europa, que traslada os materiais xenerados nun centro educativo a un formato dixital que os universaliza.
A Escola no Río está en permanente construción. Profesionais dos servizos á comunidade, estudantado, profesorado e investigador@s teñen aquí un espazo no que poder expoñer as súas propostas de acción educativa relacionadas co medio natural, sendo sempre referenciad@s na propia web. Na medida en que as achegas sexan maiores o proxecto terá mais alcance e relevancia.
O río Lonia e todo o seu ecosistema permítenos unha “biomímese” particular, nun entorno urbano privilexiado, ben perto do centro da cidade de Ourense.
(…)
¡E cántas veces áxil e xogoral
corrín nas túas alturas de inxel verdor
e desde a cima dunha lomba
me descolguei como folla ao vento!
Quedaban os carballos detrás de min;
as xestas espreitaban o meu pasar.
e o Loña de íntimas orelas
beixos me daba cos seus amieiros.
en O poema dos lustros, de Millán Picouto, 1983
Entre os cursos 2019/2020 e 2020/2021 ampliamos o noso traballo coa natureza tamén ao propio centro educativo do Portovello, comezando a andar o proxecto de horta escolar, estanque e paseo de aromáticas.